LISTOPAD MIESIĄCEM PAMIĘCI I DUMY NARODOWEJ

Listopadowe święto Wszystkich Świętych i Zaduszek skłania do odwiedzenia grobów naszych zmarłych, symbolicznego zapalenia lampki oraz do modlitwy. Wspominamy osoby nam bliskie, a w tym tragicznym dla Polski roku także ofiary smoleńskiej katastrofy samolotowej. Odkurzona  pamięć, zapomniane twarze, ciepłe wspomnienia i łzy- letnia pogoda zachęcała do spacerów.

W tym miesiącu 10-tego obchodzimy 30-tą rocznicę zalegalizowania NSZZ Solidarność, 13-tego 71. rocznicę przemianowania Służby Zwycięstwu Polski na Związek Walki Zbrojnej. Z kolei   28-go mija 67. rocznica konferencji w Teheranie, gdzie Polskę sprzedano i wepchnięto w sowieckie objęcia, a 29-go obchodzimy 180. rocznicę Powstania Listopadowego.

11 listopada 1918 roku po 123 latach rozbiorów Polska, odzyskując niepodległość, powróciła na mapę Europy. To symboliczna data, bo w tym dniu Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu tylko władzę nad wojskiem. Trzy dni później otrzymał on władzę cywilną, która obejmowała niedużą część dawnych ziem polskich. Nasza niepodległość -  granice dopiero się kształtowały i ten proces po licznych wojnach i powstaniach zakończył się praktycznie w 1923 roku.

Świętem narodowym 11 listopada stał się dopiero w 1937 roku, jednak znaczenie tej daty wzrosło zwłaszcza w czasie II wojny światowej i okresie Polski Ludowej, gdy najpierw Niemcy, a potem polscy komuniści zabronili świętowania rocznicy odzyskania niepodległości. Gdy policzymy,  to okazuje się, że  siedem pokoleń Polaków żyło w Ojczyźnie pozbawionej suwerenności i wolności. 11 listopada 1918 r. był zwieńczeniem naszych zrywów niepodległościowych, m.in.: konfederacji barskiej, powstań: Kościuszkowskiego, Listopadowego, Styczniowego. Józef Piłsudski uwolniony przez Niemców z więzienia w twierdzy magdeburskiej,  już wtedy, w listopadzie 1918 r. przestrzegał, że niepodległość nie jest dana Polakom raz na zawsze i z właściwą sobie dosadnością mówił: "Polacy chcą niepodległości, lecz pragnęliby, aby ta niepodległość kosztowała dwa grosze i dwie krople krwi. A niepodległość jest dobrem nie tylko cennym, ale i bardzo kosztownym". Marszałek widział ogromne niebezpieczeństwa i zagrożenia dla niepodległej Rzeczypospolitej w fakcie, że z jej istnieniem na geopolitycznej mapie świata nie chcieli pogodzić się nie tylko dotychczasowi zaborcy, ale i inne państwa Europy, niekoniecznie nam życzliwe.

Sprawa niepodległości Polski została po raz pierwszy postawiona na scenie międzynarodowej w deklaracji cesarzy Niemiec i Austro-Węgier z dn. 5 listopada 1916 r. Zapowiadała ona stworzenie Królestwa Polskiego, jednakże bez określenia granic. Było więc jasne, że nie obejmie ono Wielkopolski i Pomorza. Mocarstwom centralnym chodziło oczywiście o pozyskanie żołnierza polskiego dla własnych armii. Powstał zalążek polskiej armii, ale gdy stało się jasne, że Tymczasowa Rada Stanu nie przekształci się w niezależny rząd Polski z podległym mu wojskiem, Piłsudski  podał się do dymisji. Objął z powrotem komendę Legionów, a zarazem pracował usilnie nad rozwojem tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) istniejącej wówczas w Galicji, Kongresówce i na Ukrainie. W 1917 r. zachodzą nowe, bardzo istotne dla sprawy polskiej wydarzenia. 22 stycznia prezydent Woodrow Wilson, zainspirowany przez Ignacego Jana Paderewskiego, w swym wystąpieniu do Senatu USA powiedział o konieczności odrodzenia "zjednoczonej, niepodległej i autonomicznej Polski". W marcu wybuchła pierwsza rewolucja w Rosji, której Piłsudski spodziewał się od dłuższego czasu. Wówczas postanowił zerwać z mocarstwami centralnymi. Okazja ku temu nadarzyła sie w lipcu, gdy odmówił Niemcom i Austro-Węgrom złożenia przysięgi "braterstwa broni". Odmówili tego również jego legioniści (1. i 3. brygada). Tych z Kongresówki Niemcy internowali w obozach. Austriacy swoich wysłali głównie na front włoski. Po odmowie złożenia przysięgi Piłsudski przewidywał swoje aresztowanie, co istotnie nastąpiło 22 lipca. Piłsudski został aresztowany i osadzony w twierdzy magdeburskiej. W tej sytuacji kierownictwo POW objął generał Edward Rydz-Śmigły, a Konwent A przekształcono w sztab POW. W zaistniałych warunkach Niemcy i Austriacy zdecydowali się utworzyć we wrześniu 1917 roku w Warszawie Radę Regencyjną. Rada przewidziana była jako najwyższa władza na terenie Królestwa Polskiego aż do momentu przejęcia jej przez króla. Coraz częściej pod koniec wojny pojawiała się kwestia polska na arenie międzynarodowej. Najpierw premier brytyjski Loyd George w styczniu 1918 roku uznał publicznie konieczność reaktywowania niezależnego państwa polskiego. Wkrótce potem amerykański prezydent Woodrow Wilson w słynnych 14 punktach zapowiadał odbudowę państwa polskiego, które posiadałoby dostęp do morza. Tymczasem na obszarze bolszewickiej Rosji zaczęto podejmować działania terrorystyczne wymierzone w Polaków. Zaczęto likwidować polskie gazety i instytucje, a aresztowań i mordów na Polakach dokonywała Czeka.

10 listopada 1918 roku do Warszawy z Magdeburga przybył Józef Piłsudski. Na dworcu w Warszawie, dokąd przyjechali około 7 rano nie było tłumów, bo przyjazd ich nie był zapowiedziany. Piłsudskiego witali: regent, ks. Zdzisław Lubomirski, komendant naczelny POW Adam Koc i kilka innych osobistości. Następnego dnia z rąk Rady Regencyjnej przyjął najwyższą władzę wojskową, a po kilku dniach - cywilną. Jako Tymczasowy Naczelnik Państwa skupił w swoich rękach pełnię władzy w tworzącym się państwie polskim. Już w samej tytulaturze tkwiło jasne nawiązanie do tradycji pierwszego naczelnika, a zarazem wodza pierwszej insurekcji - Tadeusza Kościuszki.

Tego samego dnia - 11 listopada 1918 roku - w Compiegne Niemcy przyjęły warunki rozejmu podyktowane im przez naczelnego dowódcę sił zbrojnych państw ententy, marszałka Ferdynanda Focha. W tym samym czasie na ulicach Warszawy rozpoczęła się spontaniczna i udana akcja rozbrajania Niemców. Premierem uczynił Piłsudski Jędrzeja Moraczewskiego. Władzę Piłsudskiego jako Tymczasowego Naczelnika Państwa zatwierdzał dekret wydany 22 listopada 1918 roku. Piłsudskiemu w ten sposób powierzono władzę w kraju aż do momentu zebrania się sejmu. Reforma rolna, 8-godzinny dzień pracy, nacjonalizacja przemysłu zostały zapowiedziane przez rząd. Polska Komisja Likwidacyjna uznała władzę rządu
Moraczewskiego w grudniu 1918 roku, tymczasem toczyły się walki polsko-ukraińskie w Galicji Wschodniej. W celu poszerzenia bazy polskiego rządu o stronnictwa prawicowe Piłsudski zdymisjonował rząd Moraczewskiego, a urząd premiera powierzył Paderewskiemu. Rząd ten został poparty przez siły centrum i partie ludowe oraz Polską Partię Socjalistyczną.

W styczniu 1919 roku zorganizowano pierwsze po odzyskaniu niepodległości wybory parlamentarne. Objęto obszarem głosowania Królestwo Polskie i Galicję Zachodnią.
Obowiązywało pięcioprzymiotnikowe prawo wyborcze, a głosować mógł każdy, kto skończył 21 lat. Najwięcej głosów zdobyli endecy, PSL-Wyzwolenie, PSL-Piast i PPS. Gdy zebrał się sejm,  Piłsudski w lutym 1919 roku zrezygnował z urzędu Tymczasowego Naczelnika Państwa, jednak sejm powierzył mu wtedy stanowisko Naczelnika Państwa do momentu przyjęcia konstytucji. Ustawa zwana Małą Konstytucją powierzała sejmowi władzę ustawodawczą, zaś rząd i Naczelnik stawali się organami władzy wykonawczej. Jedynym ugrupowaniem, które wezwało do bojkotu wyborów sejmowych w 1919 roku byli komuniści, którzy już wcześniej wzywali do bojkotu powstającego wojska polskiego.

Wojska czeskie w styczniu 1919 roku zajęły Śląsk Cieszyński, a Polacy nie mogli skutecznie przeciwdziałać akcji czeskiej. Ostatecznie zadecydowano, że na obszarze tym przeprowadzony zostanie plebiscyt, ale decyzja ta uległa zmianie w trakcie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku i Czesi uzyskali większą część Śląska Cieszyńskiego położoną na zachód od rzeki Olzy oraz Spisz i Orawę z większością kopalń węgla kamiennego.

Delegatami polskimi na konferencji pokojowej w Wersalu mianowani zostali Roman Dmowski oraz Ignacy Paderewski. Na mocy postanowień traktatu wersalskiego z czerwca 1919 roku będącego układem pokojowym z przegranymi Niemcami Polska uzyskała prawa do prawie całej Wielkopolski i Pomorza Wschodniego, natomiast tereny Warmii, Mazur i Górnego Śląska miały zostać objęte plebiscytem. Miasto Gdańsk zyskało status wolnego miasta i poddano je zarządowi Ligi Narodów, a jednocześnie zostało włączone do polskiego obszaru celnego. Polska wraz z innymi nowo utworzonymi państwami Europy Środkowo-Wschodniej została zmuszona do podpisania tzw. Małego Traktatu Wersalskiego gwarantującego ochronę praw mniejszościom narodowym. Na terenie Galicji Wschodniej Liga Narodów przekazała Polsce mandat do zarządzania tymi terenami na okres 25 lat.

Polska rodziła się w bólu i wysiłkiem wszystkich rodaków. Z dumą wspominamy takich polityków jak: Piłsudski, Dmowski, Paderewski, Daszyński, Mościcki, Korfanty, Witos, Kwiatkowski, Sikorski, Mikołajczyk i wielu innych. Wiemy, że się spierali, kłócili i często nie zgadzali się ze sobą, jednak dobro Rzeczypospolitej było na najwyższym miejscu. Okres dwudziestu lat istnienia Państwa to bardzo mało, ale patrząc z perspektywy dostrzegamy, ile można w tak krótkim czasie dokonać: rozbudowano przemysł ciężki i zbrojeniowy, a największym osiągnięciem ekonomicznym II Rzeczypospolitej była budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego, na którą wydano 1925 mln zł.; zbudowano port w Gdyni, premier Władysław Grabski przeprowadził reformę walutową. Nasuwa się chęć porównania 20-tu lat osiągnięć Polski po 1989 r… Obecnym politykom przypomnę słowa Marszałka: „Być zwyciężonym i nie ulec – to zwycięstwo, zwyciężyć i spocząć na laurach – to klęska”.

1 listopada 1705r. na zamku w Tykocinie król wręczył zebranym gościom medale pamiątkowe z dewizą "Pro Fide Rege et Lege" (Za Wiarę, Króla i Prawo). Prezent ten, będący gestem podziękowania dla tych, którzy wiernie pozostali przy królu stał się pierwowzorem pierwszego i najwyższego polskiego odznaczenia - Orderu Orła Białego. Piękny zwyczaj pozostał do dzisiaj i również w tym roku Prezydent odznaczy osoby, które jego zdaniem wyróżniły się najbardziej. To najstarsze i najwyższe odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej nadawane za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej. Jak donoszą media, ma je otrzymać Adam M. Chyba wiem o kogo chodzi i dobrze odczytuję intencję Prezydenta , dlatego mam nadzieję, że nasz orzeł z Wisły jeszcze nie raz rozsławi Polskę skacząc najdalej.

Muszę w tym miejscu wspomnieć o wielkim polskim patriocie panu Wojciechu Ziembińskim, który całe swoje życie poświęcił na upamiętnianiu zrywów niepodległościowych Polaków, szczególnie zaś uroczystym obchodzeniu w Warszawie 11 listopada zarówno w latach 70-tych, jak i po wprowadzeniu stanu wojennego.  Miałem honor poznać pana Ziembińskiego w 1981 roku i śmiem twierdzić, że powiedzenie: ”nie ma ludzi niezastąpionych” jest fałszywe. 23 września 2006 Wojciech Ziembiński został pośmiertnie odznaczony przez śp. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.

Pragnę zakończyć zapomnianym wierszem Adama Kowalskiego pt. „Katechizm Orląt Lwowskich”. Te piękne słowa niech towarzyszą  wspomnieniom o wielkich Rodakach, dzięki którym piszę do Państwa w tym języku:

Powiedz, kto jesteś?
Orlątko polskie.
Kogo miłujesz?
Najwięcej Polskę.
Co to jest Polska?
Ojczyzna miła.
W czym tkwi jej wielkość?
We własnych siłach.
Jakie ma godło?
Orła białego.
Kto ją wyzwolił?
Czyn Piłsudskiego.
Co nam przyświeca?
Wolności zorze.
Co naszym skarbem?
Ziemia i morze
Co jest w tej ziemi?
Pot i krew nasza.
A co na morzu?
Potęga nasza.
Kim są Polacy?
Narodem wiecznym.
Kto jest ich dumą?
Żołnierz waleczny.
Czego on strzeże?
Niepodległości.
Co mu najmilsze?
Za wrogiem pościg.
Co twoją cnotą?
Do ofiar zdolność.
A co świętością?
Honor i wolność.
Co dasz Ojczyźnie?
Wierne swe serce.
Pragniesz jej mocy?
Tak, pragnę wielce.
Czym ją podźwigniesz?
Pracą wytrwałą.
Czym ją otoczysz?
Największą chwałą.
Czym masz zwyciężać?
Walką w uporze.
Kto cię w niej wesprze?
Bóg mi pomoże.   

JACEK KAŁUŻNY
(Aktivlife)

Copyright © Aktivlife.eu - PRESS NEWS 2010. Wszystkie zawarte na stronie materiały chronione są prawami autorskimi.
Kopiowanie bądź rozpowszechnianie w całości lub fragmentach bez zgody redakcji jest zabronione.